Proxy sunucu nedir?

Proxy sunucu, sizinle internetin geri kalanı arasında durup istekleri ileri geri taşıyan bir bilgisayardır. Ondan bir şey istersiniz, o bunu kendi bağlantısı üzerinden getirir ve sonucu size verir. İstek proxy’nin adresiyle çıktığı için, karşı taraftaki site sizi değil proxy’yi görür.

Ortada durma özelliği, her tür proxy’nin ortak yanıdır. Türden türe değişen şey, proxy’nin kimin için çalıştığı, adresinin nereden geldiği ve sizden ne kadarını aktardığıdır. Bu 3 soru bütün türleri ayrıştırır ve sayfanın geri kalanı üçünü tek tek işliyor.

İlk ayrım yöndür. Forward proxy, gezinen kişinin adına çalışır: isteğinizi bir siteye ulaşmak için onun üzerinden geçirirsiniz ve web proxy bunun gündelik biçimidir, bir tarayıcı sekmesinde açılır. Reverse proxy ise bir web sitesinin adına çalışır: sitenin kendi sunucularının önünde durur ve gelen ziyaretçileri yük dengeleme, önbellekleme ya da güvenlik için karşılar. Forward proxy’yi bilerek kullanırsınız; reverse proxy’nin içinden ise orada olduğunu hiç bilmeden geçersiniz.

Asıl mesele yöndür. Forward proxy sizi siteden gizler. Reverse proxy sitenin sunucularını sizden gizler. Aynı orta konum, zıt işler.

• Forward proxy (web proxy bunun içindedir): sizin için çalışır ve adresinizi ulaştığınız siteden gizler.
• Reverse proxy: bir web sitesi için çalışır, sunucularının önünde durur ve orada olduğunu pek fark etmezsiniz.

İkinci ayrım adrestir. Datacenter proxy, bir barındırma şirketine ait bir IP adresi kullanır; bu yüzden hızlı ve ucuzdur, ama bir sitenin onu konut dışı olarak fark etmesi kolaydır. Residential proxy ise gerçek bir ev internet bağlantısına atanmış bir IP adresi kullanır; bu yüzden sıradan bir ziyaretçi gibi görünür. Bu, sitelerin önemsediği bir farktır; çünkü bazıları datacenter adreslerine daha şüpheyle yaklaşır.

Ağınızın engellediği herkese açık bir siteye ulaşmak söz konusu olduğunda bu ayrım, çevresindeki pazarlamanın ima ettiğinden daha az önemlidir. Yine de terimleri bilmeye değer; böylece bir hizmetin üzerindeki etiket, üstünüzden akıp gitmek yerine size gerçek bir şey anlatır.

• Datacenter proxy: bir barındırma sağlayıcısına ait adres, daha ucuz ve daha sık konut dışı olarak işaretlenir.
• Residential proxy: gerçek bir ev bağlantısından gelen adres, bu yüzden sıradan bir ziyaretçi gibi görünür.

Üçüncü ayrım, bir proxy’nin sizin hakkınızda ne kadarını aktardığıdır. Proxy dizinleri ve sözlükleri forward proxy’leri bu ölçüde 3 dereceye ayırır: şeffaf, anonim ve yüksek anonimlikli; sonuncusuna çoğu zaman elite denir. Dereceler tek bir şeyi anlatır: bir proxy’nin sizin adınıza gönderdiği istek başlıklarını.

Bunları bir puanlama değil, bir sözcük dağarcığı olarak okuyun. Etiketleri kimse onaylamaz ve bir liste, yayımlandığı gün bile güncelliğini yitirmiş olabilir. 3 derecenin hiçbiri size bir proxy’nin neyi kaydettiğini, ne kadar süre tuttuğunu ya da onu kimin işlettiğini söylemez. Bir proxy’nin kullanılmaya değer olup olmadığına karar veren sorular bunlardır ve bir proxy’yi kendiniz kontrol etmek, başkasının verdiği bir etiketi okumaktan daha iyidir.

Bu ölçekteki hiçbir derecenin kapsamadığı bir şey var: WebRTC. Görüntülü görüşme için kullanılan, kendi ağ yolunda çalışan ve bu sözcük dağarcığının anlattığı istek başlıklarının dışında kalan bir tarayıcı özelliğidir; bu yüzden bir proxy hangi dereceyi taşırsa taşısın, bir sayfa tarayıcınızdan IP adresinizi onun üzerinden isteyebilir. TrickyBird de WebRTC’ye müdahale etmez. DNS ya da WebRTC sızıntısı nedir yazısı onu nasıl kapatacağınızı ve nasıl test edeceğinizi anlatıyor.

• Şeffaf proxy: IP adresinizi siteye aktarır ve kendisini proxy olarak tanıtır; yani site ikisini birden görür. Ağlar çoğu zaman bağlantıdaki herkesin önüne, kimseye sormadan böyle bir proxy koyar.
• Anonim proxy: IP adresinizi istekten uzak tutar ama kendisini yine proxy olarak tanıtır; yani site, arkada kimin olduğunu bilmeden bir proxy’nin devrede olduğunu bilir.
• Yüksek anonimlikli ya da elite proxy: ne IP adresinizi ne de isteği bir proxy’nin yaptığını duyuran bir başlık gönderir.

TrickyBird bir web proxy’dir; yani forward proxy’nin tarayıcı sekmesinde çalışan biçimi. Bir bağlantı yapıştırırsınız, o siteyi kendi bağlantısı üzerinden getirir ve sayfayı kendi adresinden geri sunar; hepsi zaten açık olan sekmenizin içinde. Kurulacak bir şey ve oluşturulacak bir hesap yoktur.

Onu sıradan bir forward proxy’den ayıran şey, sitenin adresini de görünmez tutmasıdır. Sayfayı öyle yeniden yazar ki açtığınız sitenin adresi; adres çubuğunda ya da sayfada asla görünmez; sıradan bir proxy’nin atladığı sıfır alan adı sızıntısı budur. Açtığınız site, sizinki yerine proxy’nin bağlantısını görür; böylece IP’niz ondan gizli kalır ve bir proxy zincirinin normalde eklediği başlıklar, aralarında X-Forwarded-For, X-Real-IP ve Via, dışarı çıkarken temizlenir. Bu başlıkların temizlenmesi sınırlı ve kontrol edilebilir bir şeydir, bir sayfanın öğrenebileceği her şey hakkında bir iddia değil: WebRTC hâlâ kendi yolunda çalışır ve TrickyBird, hizmeti yürütmek için IP adresinizin kısaltılmış hâlini ve hedef ana makine adını en fazla 48 saat tutar.

Bu türün tam anlatımı için web proxy nedir yazısını okuyun; ya da bu 2 seçeneği tartıyorsanız web proxy ile VPN’in karşılaştırmasına bakın.

Hayır, örtüşseler de. VPN tüm cihazınızı şifreli bir tünelden geçirir ve kurulu bir uygulama gerektirir. Proxy sunucu, üzerinden yönlendirdiğiniz şeyi ele alır; web proxy ise hiçbir şey kurmadan bir tarayıcı sekmesinde 1 siteyi ele alır. Hiçbir şey kuramadığınız bir cihazda bütün mesele bu farktır.

Bu 2 aracı karıştırmak kolaydır; çünkü her ikisi de sizinle site arasına bir sunucu koyar ve IP’nizi siteden gizler. Web proxy ile VPN seçimi yan yana koyuyor.