Web proxy nedir?

Web proxy’yi bir kurye gibi düşünün. Engellenmiş bir dükkâna kendiniz yürümek yerine adresi bir kuryeye verirsiniz; kurye gider, istediğinizi alır ve size geri getirir. Dükkân kapısında yalnızca kuryeyi görür, sizi asla.

Benzetmeyi bir kenara koyunca tanım kısadır: web proxy, kendi adresi olan, sizin adınıza başka bir siteyi getirip o adresten sunan bir web sitesidir; böylece açtığınız site cihazınızı değil, proxy’nin bağlantısını görür. Bu, doğrudan tarayıcı sekmesinden kullandığınız web sitesi türü proxy’dir ve çoğu kişi tarayıcı proxy’si derken bunu kastediyor. Chrome’a eklediğiniz bir tarayıcı eklentisi değildir; cihaz ayarlarınızda yapılandırdığınız sistem düzeyinde bir proxy de değildir.

Ağ filtresi yoldayken proxy’yi işe yarar kılan işte bu tek ayrıntıdır. Tarayıcınız proxy’nin adresiyle konuşur; dolayısıyla ağın gördüğü, engellenmiş siteye çıkan bir istek değil, proxy’ye kurulan bir bağlantıdır.

İnsanların en çok sorduğu soru bu ve yanıtı kısa. Web proxy aynı anda 1 siteyi, bir tarayıcı sekmesinde ele alır. VPN ise tüm bir cihazı yeniden yönlendirir ve kurmanıza izin verilmeyebilecek bir uygulama gerektirir.

VPN, cihazınızın her uygulamadan ve her sekmeden gelen tüm trafiğini başka bir yerdeki bir sunucu üzerinden taşıyan bir tünel kurar. Bu daha geniş bir kapsamdır, ama sistem düzeyinde kurulması gerekir; bu da genellikle yazılım kurmak ve bunu yapacak yetkiye sahip olmak demektir. Yönetilen bir cihazda başarısız olan adım tam olarak budur. Web proxy bu adımı atlar ve zaten açık olan tarayıcıda çalışır. TrickyBird bir web proxy’dir, VPN değil. Tam yan yana karşılaştırma için web proxy ile VPN karşılaştırmasını okuyun.

• VPN tüm cihazınızı yeniden yönlendirir; web proxy 1 sekmede 1 siteyi ele alır.
• VPN bir uygulama ya da sistem kurulumu ister; web proxy yalnızca zaten açık olan tarayıcıyı ister.
• VPN çoğu zaman yönetilen bir cihazın vermeyeceği yönetici yetkisi ister; web proxy hiçbir şey kurmaz.
• VPN tüm trafiğinizi kapsar; web proxy yalnızca üzerinden açtığınız siteye dokunur.

3 adım ve hiçbiri cihazınızdan alışılmadık bir şey istemez. Önce tarayıcınız istediğiniz adresi proxy’ye gönderir. Sonra proxy o siteyi kendi bağlantısı üzerinden getirir. Son olarak proxy, sayfayı size vermeden önce yeniden yazar.

Proxy’lenmiş bir sayfayı bozuk bir kopya gibi değil de gerçek site gibi hissettiren şey bu yeniden yazmadır. Proxy, sayfanın bağlantılarını, stillerini ve betiklerini anında yeniden yazar; böylece bir bağlantıyı izlediğinizde engellenmiş adrese geri sıçramak yerine proxy üzerinde kalırsınız. Bir video oynatın ya da sonraki sayfayı yükleyin; hepsi proxy üzerinden akmaya devam eder.

Proxy’lerin ayrıştığı yer, yeniden yazmanın ne kadar ileri gittiğidir. Kimileri hedefin adresini adres çubuğunda apaçık ortada bırakır. Daha sıkı bir yaklaşım, sayfayı hedef sitenin adresi adres çubuğunda ya da sayfa kaynağında hiç görünmeyecek şekilde sunar. TrickyBird’ün sızıntısız URL şeması böyle çalışır ve bunu tarayıcınızın kendi geliştirici araçlarıyla doğrulayabilirsiniz.

2 şey ve ikisi konusunda da net olmakta fayda var. Birincisi erişim: bulunduğunuz ağda engellenmiş ya da başka bir bölgeyle sınırlı, herkese açık bir siteye ulaşmak. İkincisi dar ve dürüst anlamıyla gizlilik: web proxy, IP’nizi açtığınız siteden gizler.

Pratikte bu, YouTube, Reddit ya da Wikipedia bağlantısını yapıştırmak ve sayfanın bir sekmede, uygulama ve üyelik olmadan açılması demektir. Site, ziyaretçi proxy’nin sunucusuymuş gibi yüklenir; doğrudan bağlantının engellendiği yerde açılmasının ve sizin değil proxy’nin IP adresini görmesinin nedeni budur.

Yine de çerçeveyi dürüst tutalım. Web proxy, bir ağın ya da bölgenin engellediği herkese açık sitelere ulaşmak içindir; ödeme duvarlarının, oturum açmaların ya da DRM’nin yanından sıvışmak için değil. Meşru kullanım budur; savunulabilir olan da budur.

Web proxy odaklı bir araçtır. Aynı anda 1 siteyi ele alır; diğer sekmeleriniz ve uygulamalarınız el değmeden kalır. Dolayısıyla bu, bir VPN tünelinin sunduğu türden cihaz genelinde bir koruma değildir. Proxy dizinleri forward proxy’leri, sizden siteye ne kadarını aktardıklarına göre şeffaf, anonim ve yüksek anonimlikli diye ayırır; proxy sunucu yazısı her etiketin ne anlama geldiğini anlatıyor. Bu ölçekteki hiçbir etiket WebRTC’yi kapsamaz: WebRTC kendi ağ yolunda çalışan bir tarayıcı özelliğidir, bu yüzden bir proxy ne iddia ederse etsin bir sayfaya IP adresinizi verebilir ve onu kendi tarayıcınızdan kapatırsınız, proxy’den değil.

Kimin neyi gördüğünü bilmek de işe yarar. Açtığınız site proxy’nin bağlantısını görür. Kendi ağınız, proxy’ye bağlandığınızı yine görür. Proxy’nin kendisi de trafiğinizi işler; ona güvenmeden önce kayıt politikasını okumaya değmesinin nedeni budur. TrickyBird, IP adresinizin kısaltılmış hâlini (IPv4 için /24, IPv6 için /48, tam adres değil), hedef ana makine adını ve temel yanıt bilgilerini en fazla 48 saat tutar.

Herhangi bir proxy’ye bel bağlamadan önce kontrol etmeye değer son şey, yasal olarak nerede durduğunuzdur. Ağınızın engellediği herkese açık bir siteye ulaşmak çoğu yerde sıradan bir kullanımdır, ama kurallar değişir; tam tablo için proxy kullanmak yasal mı? yazısını okuyun.

Bu rehberler, bir tanımın ancak işaret edebileceği kısımlara daha derin iniyor.

• Web proxy ile VPN: tam yan yana karşılaştırma.
• DNS ve WebRTC sızıntısı nedir?: kendiniz test etmeye değer 2 sızıntı kanalı.
• Proxy kullanmak yasal mı?: dürüst yasal tablo.
• Temel bilgilerin geri kalanı için Öğren merkezine göz atın.
• TrickyBird’ün diğer proxy’lerle karşılaştırmasını görün.